• ΕΥΤΥΧΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Supermoons, blood moons, blue moons... Τα "σπάνια" φεγγάρια

Πότε supermoon, πότε blood moon, άλλοτε πάλι blue moon... Και η λίστα συνεχίζεται, με διάφορες άλλες ευφάνταστες ονομασίες που αποδίδονται κατά καιρούς σε σπάνια φαινόμενα που συνδέονται με τον φυσικό δορυφόρο της Γης μας, την Σελήνη, και τα οποία δεν πρόκειται να ξανασυμβούν για τα επόμενα δέκα, πενήντα, ή και διακόσια έτη. Ή τουλάχιστον, που παρουσιάζονται ως σπάνια από διάφορες ιστοσελίδες με σκοπό -τι άλλο;- να ενθουσιάσουν τον κόσμο. Τι είναι όμως στην πραγματικότητα αυτά τα "φεγγάρια", και πόσο συχνά συμβαίνουν; Μια υπερσέληνος ή supermoon (συνήθως προτιμάται ο αγγλικός όρος) συμβαίνει όταν το μέγιστο πλησίασμα της Γης στη Σελήνη συμπίπτει περίπου με μια Πανσέληνο. Ως αποτέλεσμα... δεν συμβαίνει τίποτα διαφορετικό από ό,τι σε μια συνηθισμένη Πανσέληνο. Ούτε ο δίσκος του φεγγαριού προβάλλει ιδιαίτερα λαμπρότερος, ούτε, πολύ περισσότερο, αυτή η σύμπτωση συνδέεται με φυσικές καταστροφές, όπως σεισμοί, εκρήξεις ηφαιστείων και τυφώνες. Όσο για την συχνότητα του φαινομένου, από τις δώδεκα με δεκατρείς Πανσελήνους που συμβαίνουν ετησίως, οι τρεις με τέσσερις, συνήθως, χαρακτηρίζονται ως supermoons. Φέτος, το 2020, το φαινόμενο θα παρατηρηθεί τέσσερις συνολικά φορές, η πρώτη εκ των οποίων ήταν στις 10 Ιανουαρίου. Η Πανσέληνος σε supermoon (δεξιά) και στο απόγειό της (αριστερά). Η διαφορά στις δύο αυτές ακραίες περιπτώσεις δεν είναι αμελητέα αλλά γίνεται δύσκολα αντιληπτή. (Πηγή: www.space.com) Από την άλλη, ένα "ματωμένο φεγγάρι" ή "blood moon" είναι λίγο σπανιότερο φαινόμενο. Όχι τόσο σπάνιο, ασφαλώς, ώστε να θεωρείται εύλογη η διασύνδεση του με κάποια "Αποκάλυψη", αλλά αρκετά ώστε να εντυπωσιάζει τους παρατηρητές. Συμβαίνει κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης Σελήνης, κι η εξήγηση είναι απλή. Όλο το ηλιακό φως μπλοκάρεται από την σκιά της Γης και δεν καταφέρνει να φτάσει στη Σελήνη. Ωστόσο, λίγο από το φως που ανακλά η ατμόσφαιρα της Γης στις άκρες της, ταξιδεύει ως το φεγγάρι, ανακλάται κι επιστρέφει σε μας. Επειδή όμως η ατμόσφαιρα της Γης απορροφά το γαλάζιο χρώμα (εξ' ου και το χρώμα του ουρανού), απομένει το κόκκινο. Αυτό λοιπόν βλέπουμε κι εμείς, το κόκκινο φως που η ατμόσφαιρα της Γης στέλνει στην Σελήνη, να επιστρέφει. Το επόμενο blood moon, δηλαδή η επόμενη ολική έκλειψη Σελήνης, θα συμβεί στις 26 Μαΐου 2021, και συμπτωματικά, θα είναι και supermoon. Εντυπωσιακό; Ολική έκλειψη Σελήνης, 21 Ιανουαρίου 2019. Ξεχωρίζει η κόκκινη απόχρωση που δίνει στο φαινόμενο το εμπερικό όνομα "ματωμένο φεγγάρι" (Πηγή: www.esa.int) Ένα blue moon (ή μπλε φεγγάρι) ακούγεται συχνά ως όρος, συνήθως στα πλαίσια της καθημερινής φράσης "once in a blue moon". Αυτό που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν, όμως, είναι ότι το "μπλε φεγγάρι" στην πραγματικότητα δεν είναι μπλε. Είναι απλώς η δέκατη τρίτη Πανσέληνος που, ούτε σπάνια, ούτε βέβαια και συχνά, τυχαίνει να παρατηρείται κατά τη διάρκεια της ίδιας χρονιάς. Ενώ τα περισσότερα έτη δίνουν την δυνατότητα στους παρατηρητές να θαυμάσουν μόνο δώδεκα φορές τον πλήρως φωτισμένο δίσκο του φεγγαριού, κάθε δύο ως τρία χρόνια, αυτό συμβαίνει και μια παραπάνω φορά. Η τελευταία Πανσέληνος, λοιπόν, ενός μήνα που είχε κι άλλη Πανσέληνο, αποτελεί το περίφημο blue moon. Είναι βέβαια γνωστό ότι καμία φορά, το φεγγάρι μπορεί να πάρει χρώμα γαλαζωπό, αλλά αυτό οφείλεται σε μη αστρονομικούς παράγοντες και δεν συμπίπτει κατ' ανάγκη με την Πανσέληνο. Για παράδειγμα, το 1883 το φεγγάρι εμφανιζόταν μπλε για μια περίοδο περίπου δύο ετών, εξαιτίας της έκρηξης του ηφαιστείου Κρακατόα. Άλλο όμως το μπλε φεγγάρι, κι άλλο το φεγγάρι χρώματος μπλε! Το επόμενο blue moon θα συμβεί στις 31 Οκτωβρίου 2020. Πηγή: www.timeanddate.com

Παραπλανητική εικόνα που υποτίθεται απεικονίζει ένα μπλε φεγγάρι. Φαίνεται ότι είναι επεξεργασμένη, όχι μόνο από το χρώμα του ουρανού, αλλά κι από το αφύσικα μεγάλο μέγεθος του δίσκου της Σελήνης.

Τέλος, η Πανσέληνος κάθε μήνα έχει την δική της εμπειρική ονομασία, προερχόμενη από τα ονόματα που απέδιδαν σε κάθε επανάληψη του φαινομένου κάποιες φυλές Ινδιάνων. Από το όνομα του φεγγαριού, χαρακτήριζαν τον μήνα ολόκληρο, κι έτσι μετρούσαν τον χρόνο. Πιο συγκεκριμένα: Wolf moon: Ιανουάριος Snow moon: Φεβρουάριος Worm moon: Μάρτιος Pink moon: Απρίλιος Flower moon: Μάιος Strawberry moon: Ιούνιος Buck moon: Ιούλιος Sturgeon moon: Αύγουστος Harvest moon: Σεπτέμβριος Hunters moon: Οκτώβριος Beaver moon: Νοέμβριος Cold moon: Δεκέμβριος

Έτσι, όταν οι εφημερίδες γράφουν ότι θα απολαύσουμε το snow moon, εννοούν ότι πλησιάζει η Πανσέληνος του Φεβρουαρίου, για μια ακόμα χρονιά.

Είναι οπωσδήποτε ευχάριστο να διακρίνουμε μεταξύ τους τις μηνιαίες επαναλήψεις ενός φυσικού φαινομένου. Εδώ και αιώνες η κάθε Πανσέληνος αντιμετωπίζεται ως διαφορετική, και δικαιολογημένα, τη στιγμή που αποτελεί το λαμπρότερο ουράνιο αντικείμενο μετά τον Ήλιο και εξακολουθεί να μαγεύει τους παρατηρητές. Δεν πρέπει, όμως, να παρασύρεται κανείς από τις ποικίλες ονομασίες, νομίζοντας ότι πρόκειται για μοναδικά φαινόμενα. Τα πάντα στην φύση ακολουθούν κύκλους επανάληψης, κι η Σελήνη δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα αυτόν.


2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png