• ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ

Στο χρονικό μιας πανδημίας: εκεί όπου όντως κράτος δεν υφίσταται



Σε μια περίοδο έκτακτης υγειονομικής ανάγκης, όπου η λειτουργία καταστημάτων και επιχειρήσεων έχει ανασταλεί, ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού, που δεν περιορίζεται μόνο στις ευπαθείς ομάδες αλλά απαρτίζεται από κάθε δυνητικό φορέα του πανδημικού CO-VID 19, απέχει από την εργασία του και καλείται να ανταποκριθεί στο περίφημο κάλεσμα “μένουμε σπίτι”, με την εγχώρια οικονομία να έχει κυριολεκτικά παγώσει. Σε μια περίοδο όπου η γενιά των φετινών Πανελληνίων έχει βρεθεί σε τεράστια αμηχανία για την επόμενη μέρα, όπου ο γονέας αγωνιά για το πώς θα πληρώσει το διαδικτυακό μάθημα του παιδιού του, δεδομένου ότι δεν εργάζεται, όπου οι λογαριασμοί τρέχουν, όλοι αναμένουν με ζοφερό ενδιαφέρον τις ακριβείς προβλέψεις για τα κρατικά επιδόματα, ποια κατηγορία πολιτών θα συμπεριληφθεί, για ποιο ποσό, και όλα τα συναφή. Ο ρόλος του κράτους είναι πράγματι κρίσιμος αυτές τις μέρες. Παρατηρείται πρωτοφανής παρεμβατικότητα αυτού στη ζωή και τα συνταγματικά δικαιώματα των πολιτών. Περί των περιζήτητων επιδομάτων και ελαφρύνσεων, όλοι αναμένουν με αγωνία τις αποφάσεις του κράτους. Άλλοι παραδέχονται με κάποια ειρωνεία ότι το ελληνικό κράτος λειτουργεί επιτέλους ορθά και καλούν και τους συμπολίτες τους να συμμορφωθούν με τις τολμηρές αποφάσεις του, άλλοι εμμένουν στην παραδοσιακή αντίληψη ότι στην Ελλάδα “κράτος δε λειτουργεί”. Ωστόσο, όλο αυτό που περιγράψαμε είναι μια μόνο όψη της πολυδιάστατης διεθνούς πραγματικότητας. Τι συμβαίνει τη στιγμή που μιλάμε εκεί όπου πράγματι δεν υπάρχει κράτος;


Ο πολύς χρόνος “μένοντας σπίτι” ας είναι μια ευκαιρία για γόνιμο προβληματισμό και περισυλλογή. Αυτές τις μέρες τα διαδικτυακά καταστήματα έχουν εντείνει το παιχνίδι προώθησης των ηλεκτρονικών αγορών αγαθών κάθε είδους, ενδυμάτων, υποδημάτων, ειδών για το σπίτι και λοιπά. Πολλοί από εμάς τις βασανιστικές ώρες της καραντίνας έχουμε επισκεφθεί αυτούς τους ιστοχώρους για “window shopping” και μερικοί έχουμε προβεί σε κάποια αγορά. Σε ακόμη λιγότερους από εμάς αναδύθηκε η σκέψη: ποιος φτιάχνει τα προϊόντα αυτά, τα οποία βρίσκουμε με ενθουσιασμό σε ολοένα και χαμηλότερες τιμές; Ποιος μας τα πωλεί και τα διανέμει, αυτό το γνωρίζουμε σίγουρα. Ποιος τα παράγει όμως;


Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα πρέπει να ακολουθήσουμε μια νοητή αλυσίδα που φτάνει σε χώρες πολύ μακριά από εμάς, που ίσως δε θα επισκεφτούμε ποτέ. Μιλάμε για τις βιομηχανικές εκτάσεις της ανατολικής Ασίας, που με τη μαζική παραγωγή τους τροφοδοτούν όλο τον κόσμο. Πώς είναι άραγε να αναστέλλεται η λειτουργία ενός εργοστασίου εκεί και τι σημαίνει αυτό για τον εργαζόμενο;


Ας φέρουμε όμως πρώτα το υπόβαθρο που ισχύει σε περιόδους κανονικότητας. Ειδικά σε ό,τι αφορά τον χώρο της μόδας, πρόκειται για τη δεύτερη κατά σειρά βιομηχανία με τα υψηλότερα ποσοστά σύγχρονου δουλεμπορίου, μετά την πορνεία. 40 εκατομμύρια άνθρωποι είναι θύματα εμπορίου, σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ILO) και το ίδρυμα Walk Free. Μόνο το 1% από αυτά διασώζεται, ενώ το 80% ξαναγίνεται θύμα εξαιτίας της οικονομικής του ευαλωτότητας. Περισσότεροι από 25 εκατ. άνθρωποι είναι θύματα καταναγκαστικής εργασίας, εκ των οποίων το 25% είναι παιδιά. Περισσότεροι από 4 εκατ. άνθρωποι είναι θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, εκ των οποίων το 1 εκατ. είναι και πάλι παιδιά. To 90% των εργατών στην εν λόγω βιομηχανία δεν έχει κανένα περιθώριο διαπραγμάτευσης του μισθού ή των όρων εργασίας του. 1 στις 3 γυναίκες υφίσταται σεξουαλική κακοποίηση στον χώρο αυτόν παγκοσμίως, σύμφωνα με στατιστικά της CARE International από το 2017. Τα ποσοστά των γυναικών που έχουν την ευκαιρία να μιλήσουν για αυτές τις εμπειρίες προσεγγίζουν το μηδέν. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, το 2015 για περίπου 736 εκατομμύρια ανθρώπους, δηλαδή το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού, το κόστος διαβίωσης ανερχόταν σε σχεδόν 1,90 δολάρια την ημέρα. Σε χώρες όπως η Ινδία και οι Φιλιππίνες, πάνω από το 50% των εργαζομένων λαμβάνει αμοιβή που δεν αγγίζει τον προβλεπόμενο κατώτατο βασικό μισθό, με αποτέλεσμα οι μισθοί αυτοί να μπορούν να καλύψουν περίπου στο 50% τα απαραίτητα για μια αξιοπρεπή διαβίωση στις χώρες αυτές.


Τι θέλουν να πουν όλα αυτά τα στατιστικά; Απλώς σκιαγραφούν μια παράλληλη πραγματικότητα. Ένας τυπικός εργάτης που απασχολείται σε κάποια βιομηχανία ειδών προς μαζική κατανάλωση στην Ασία, όπου συγκεντρώνεται το 34% του εργατικού δυναμικού της δευτερογενούς παραγωγής παγκοσμίως, βιώνει καθημερινά κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών του δικαιωμάτων. Εργάζεται άνευ ωραρίων πολλές φορές και χωρίς καμία πρόβλεψη για κοινωνική ασφάλιση, χωρίς καμία ποιότητα ή ασφάλεια στην εργασία του, έναντι ενός εξωφρενικά χαμηλού μισθού. Όριο ηλικίας δεν υπάρχει, ιδίως προς τα κάτω. Ο οποιοσδήποτε μπορεί να βιώσει περιστατικά εκμετάλλευσης, από εργασιακή μέχρι σεξουαλική, που προσβάλλει τον απαραβίαστο πυρήνα της αξίας του ως ανθρώπου. Τελικά οι χαμηλές τιμές που προσφέρουν οι διάφοροι κολοσσοί της αγοράς που ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλον, σε κάποιον στοιχίζουν. Και πλήττουν μάλιστα την ουσία της προσωπικότητας και της ύπαρξής του, όχι την τσέπη του.

Μιλώντας στο περιοδικό Business of Fashion, ο Mostafiz Uddin, διευθύνων σύμβουλος εταιρείας παραγωγής denim στο Μπαγκλαντές μας υπενθυμίζει ότι “και η φτώχεια είναι φονική, και μάλιστα πολύ περισσότερο από έναν ιό”.

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, αν αυτές είναι οι συνθήκες κανονικότητας, τι συμβαίνει όταν ένα εργοστάσιο, όπως αυτά που περιγράψαμε, αναστέλλει τη λειτουργία του μέχρι νεωτέρας λόγω ανωτέρας βίας, όπως αυτή που έχει προκαλέσει ο CO-VID 19; Εξαιτίας της πανδημίας, πλήθος εταιρειών λιανικής πώλησης ενδυμάτων ακυρώνουν τις παραγγελίες τους και αναστέλλουν τις πληρωμές παραγγελιών που προηγουμένως είχαν τοποθετηθεί και εν τω μεταξύ έχουν ήδη εκτελεστεί και θα ήταν έτοιμες προς παράδοση. Περίπου 1089 εργοστάσια στο Μπαγκλαντές δέχθηκαν ακυρώσεις παραγγελιών, η αξία των οποίων ανέρχεται σε 1,5 δισεκατομμύριο δολάρια. Το 10% των εργοστασίων στην Yangon της Μιανμάρ έχουν σταματήσει εντελώς τις λειτουργίες τους. Δεν μπορούμε να υπολογίσουμε πόσοι εργαζόμενοι έχουν απολυθεί και πόσοι δε θα λάβουν απολύτως τίποτα ως αμοιβή κατά την περίοδο έκτακτης υγειονομικής ανάγκης. Και εκείνοι έχουν οικογένειες να θρέψουν παρέχοντάς τους βασικά αγαθά, και μάλιστα πολυμελείς. Τι συμβαίνει σε αυτή την περίπτωση, όπου όντως δεν υπάρχει κράτος να παρηγορήσει τους πολίτες του με ένα χαμηλό αλλά αξιοπρεπές επίδομα; Οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις του τελευταίου κορονοϊού τους επηρεάζουν όλους σε παγκόσμια κλίμακα, αυτό είναι βέβαιο. Όλοι ανεξαιρέτως υφίστανται ζημία στην οικονομική τους δραστηριότητα. Πώς διαγράφεται όμως το μέλλον ανθρώπων που ήδη ζούσαν στο όριο της φτώχειας; Πρέπει να παρασχεθεί κάποια βοήθεια, και αν ναι, από ποιον;


Μια σοβαρή πρόταση θα ήταν οι αγοραστές της δευτερογενούς αυτής παραγωγής να μην παγώνουν ξαφνικά και στο σύνολό τους τις πληρωμές που οφείλουν στις βιομηχανίες που ήδη έχουν εργαστεί για να τους παράσχουν την παραγγελία τους. Βασική αρχή του συνταγματικού και του ποινικού δικαίου του νομικού μας πολιτισμού συνιστά ο απόλυτος χαρακτήρας της ανθρώπινης αξίας και της ανθρώπινης ζωής, ώστε ζωή με ζωή ποτέ δεν σταθμίζονται ούτε ποσοτικά ούτε ποιοτικά. Κι όμως παρατηρείται σήμερα το παράδοξο η ζωή ενός στα πλούσια μέρη του πλανήτη να είναι πολύ πιο 'ακριβή' από ό,τι πολλών περισσότερων κατ' αντιστοιχία σε άλλα σημεία ανά την υφήλιο. Μπορούν οι δυτικές εταιρείες να αναστέλλουν κάθε πληρωμή που αντιστοιχεί σε δεδουλευμένη εργασία και παρηγμένο εμπόρευμα στο όνομα μιας παγκόσμιας οικονομικής καταστροφής και της εξοικονόμησης πολύτιμων πόρων για την προστασία και την ενίσχυση της δικής τους κοινωνίας;


Είναι δε προφανές ότι μια ολική αποδόμηση της βιομηχανίας αυτής, την οποία θα πετυχαίναμε σε μια αντίστοιχη ακραία περίπτωση όπου δε θα υπήρχαν παραγγελίες λόγω έλλειψης ζήτησης από τον Δυτικό κόσμο, δεν είναι η λύση. Γι’ αυτό και πρέπει να προβληματιστούμε πέρα από την πρώτη σκέψη που θέλει να μας αποθαρρύνει από την αγορά των καταναλωτικών προϊόντων που αναφέραμε. Το πρώτο βήμα είναι η συνειδητοποίηση, η σύνδεση του προϊόντος που αγοράζουμε με αυτόν που το έφτιαξε. Έπειτα πρέπει να δώσουμε το βάρος στην καταπολέμηση της βιομηχανίας της εκμετάλλευσης. Ας μην ξεχνάμε ότι στα πρώτα του στάδια και στην ακραία του μορφή ο καπιταλισμός στη Δύση δε διέφερε σημαντικά από τη σημερινή κατάσταση στις βιομηχανικές χώρες που μαστίζονται από τη φτώχεια. Τίποτα δεν είναι δεδομένο, αλλά διεκδικείται και κατακτάται. Αρκεί να μην ανεχόμαστε κανένα καθεστώς μοντέρνας δουλείας και πόσο μάλλον μια υδροκέφαλη παγκόσμια οικονομία, όπου ένα μικρό ποσοστό ζει σε βάρος μιας μεγάλης πλειοψηφίας. Σήμερα ανέρχεται ολοένα και περισσότερο το παγκόσμιο κίνημα του #FashionRevolution, με σκοπό να προωθήσει βιώσιμα μοντέλα οικονομικής παραγωγής που να σέβονται το περιβάλλον και τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και την υιοθέτηση συνετών καταναλωτικών συμπεριφορών ως αντίβαρο στην πλεονεξία και την τάση κατασπατάλησης φυσικών πόρων που συχνά χαρακτηρίζει τον δυτικό πολιτισμό.


Παραπομπές

https://www.fashionrevolution.org/the-impact-of-covid-19-on-the-people-who-make-our-clothes/

https://www.businessoffashion.com/articles/opinion/op-ed-why-fashion-must-help-factories-and-their-workers-survive-coronavirus

https://migrationdataportal.org/themes/human-trafficking

https://www.worldbank.org/en/topic/poverty

http://globalfashionagenda.com/wp-content/uploads/2017/05/Pulse-of-the-Fashion-Industry_2017.pdf


Πηγή εικόνας

https://www.essence.com/fashion/fashion-industry-modern-slavery/

2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png