• ΑΝΤΖΥ ΑΒΡΑΜΟΠΟΥΛΟΥ

Λέξεις από "Ψ" στα χρόνια του κορονωϊoύ


Πηγή εικόνας: SheperdExpress.com

*O επίσημος ορισμός του WHO για την υγεία προϋποθέτει όχι μόνο την έλλειψη ασθένειας ή αναπηρίας, αλλά την πλήρη σωματική, ψυχική και κοινωνική ευζωία (1948). Αν και η διατύπωση αυτή πλέον κρίνεται πολύ απόλυτη και ίσως μη λειτουργική, ακόμα ο ορισμός της υγείας και οι στόχοι που τίθενται για τη διατήρησή της περιστρέφονται γύρω από τους άξονες της σωματικής και της ψυχικής υγείας.


Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ίδιου οργανισμού, μέχρι στιγμής υπάρχουν περίπου 2,2 εκατομμύρια κρούσματα λοίμωξης από τον νέο κορονωϊό σε περισσότερες από 210 χώρες παγκοσμίως, ενώ οι θάνατοι που σχετίζονται με τη νόσο που προκαλεί έχουν ξεπεράσει τις150 χιλιάδες και τα νούμερα ολοένα και αυξάνονται. Η απειλή για τη δημόσια υγεία είναι τεράστια, ειδικά υπό το φόβο της κατάρρευσης νοσοκομειακών και σχετικών δομών του συστήματος υγείας, αλλά και της μεγάλης μεταδοτικότητας του ιού. Για να περιοριστούν οι διαστάσεις της πανδημίας, όσο είναι εφικτό, οι περισσότερες κυβερνήσεις έχουν προχωρήσει σε γενικό lockdown. Απαγορεύονται οι μαζικές συναθροίσεις, η έξοδος επιτρέπεται μόνο για τα απαραίτητα και η γενική οδηγία, όπως έχουμε δει και από την ελληνική περίπτωση, είναι πως “μένουμε σπίτι”.

Η εφαρμογή της πρακτικής αυτής, αν και με την πρώτη ματιά μπορεί να μοιάζει σαν αναγκαίο κακό ή ίσως προκαλεί δυσφορία μάλλον είναι η μόνη λύση ώστε να διαφυλαχθεί οι πρώτος πυλώνας της υγείας που αναφέραμε αρχικά, η σωματική υγεία. Θα μπορούσε όμως να είναι ο δεύτερος το τίμημα;


The stakeholders


Η περίοδος του γενικευμένου lockdown είναι αρκετά πιθανό να επηρεάσει αρνητικά την ψυχολογία όλων των πολιτών για τον ένα ή τον άλλο λόγο. Ωστόσο συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά στο μάτι του κυκλώνα. Γίνεται λόγος για ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, με ή χωρίς υποκείμενα νοσήματα, οι οποίοι γνωρίζουν, ότι είναι πιο επιρρεπείς σε κάποια πιθανή μόλυνση από τον ιό, ενώ πολλοί διαμένουν μόνοι ή μακριά από την οικογένειά τους, χωρίς να τους επιτρέπεται να έχουν παρά ελάχιστες κοινωνικές επαφές. Επίσης παιδιά τα οποία ίσως δεν μπορούν να κατανοήσουν πλήρως την κατάσταση λόγω ηλικίας και αισθάνονται πανικό στο περιβάλλον τους και οι έφηβοι, είναι περισσότερο δύσκολο να περιοριστούν στο σπίτι. Εργαζόμενοι σε νοσοκομεία, άλλες δομές υγείας και καταστήματα που έχουν παραμείνει σε λειτουργία, έχοντας αυξημένες πιθανότητες έκθεσης στον ιό αλλά και αυξημένο φόρτο εργασίας, είναι λογικό να βιώνουν έντονα αρνητικά συναισθήματα. Τέλος, θεωρείται εύθραυστη η διατήρηση της καλής ψυχικής υγείας για ανθρώπους που ήδη αντιμετωπίζουν ψυχικά νοσήματα, αλλά και για ανθρώπους με χαμηλό εισόδημα, άλλους που μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες συνεννόησης στην ομιλούμενη γλώσσα του τόπου όπου κατοικούν, αλλά και ανθρώπους που ήδη έχει τύχει να αντιμετωπίσουν ρατσιστική συμπεριφορά για άλλους λόγους.


Η πηγή του κακού


Σύμφωνα με έρευνες που έγιναν στο παρελθόν σε ανθρώπους, εργαζομένους στην υγεία αλλά και άλλους πολίτες, που βρέθηκαν σε παρόμοιες συνθήκες καραντίνας, οι πραγματικοί λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν σε επιβάρυνση της ψυχολογίας είναι συγκεκριμένοι. Προφανής είναι η σύνδεση του περιορισμού, τόσο χωρικά αλλά και αναφορικά με τις κοινωνικές επαφές, και της διαταραχής της προσωπικής καθημερινής ρουτίνας με την ψυχολογία όσων τα βιώνουν. Για μια κατάσταση με μεγάλη διάρκεια που παρατείνεται συνεχώς, χωρίς να είναι γνωστό πότε ακριβώς θα λάβει τέλος και με ποιες συνέπειες, φαίνεται να ήταν ανάλογες του χρόνου και οι επιπτώσεις, αφού οι συμμετέχοντες εμφάνιζαν συμπτώματα μετατραυματικού σοκ και θυμό.


Φυσικά, δε θα μπορούσε να μην ενοχοποιείται η ανησυχία για πιθανή μόλυνση από τον ιό, τόσο για τους εαυτούς τους όσο και για τα μέλη της οικογένειας, με αυξημένα ποσοστά σε εγκύους και νέες μητέρες. Ο φόβος αυτός αποτυπώνεται και στην παρατήρηση πως σε περίπτωση, που κάποιος εμφάνιζε συμπτώματα παρεμφερή με αυτά της εκάστοτε νόσου για την οποία υπήρξαν περιορισμοί σε κάθε περίπτωση, ο πανικός ήταν μεγαλύτερος και είχε ψυχολογικές επιπτώσεις ακόμα και μετά από καιρό. Κάποιοι άνθρωποι ενδέχεται, να επηρεάζονταν αν χρειάζονταν βοήθεια από συγγενικά πρόσωπα θεωρώντας, ότι τους βάζουν σε κίνδυνο.


Η ανασφάλεια σχετικά με τις αντοχές του συστήματος υγείας, αλλά και όσον αφορά την επάρκεια αναλώσιμων ή τη δυνατότητα προμήθειας φαρμάκων και λήψης ιατρικής βοήθειας σε περίπτωση ανάγκης φαίνεται επίσης να έχει αρνητικές επιδράσεις. Όμοια αποτελέσματα φαίνεται να είχε και η ελλιπής πληροφόρηση από τις αρχές σχετικά με τα δεδομένα και τα πραγματικά επίπεδα κινδύνου ή η έλλειψη διαφάνειας, αλλά και η σύγχυση για τα μέτρα τα οποία θα έπρεπε να ακολουθήσουν οι πολίτες. Τέλος, προυπάρχοντα ψυχικά νοσήματα είναι πολύ πιθανό να ταλαιπωρήσουν ακόμα περισσότερο τους πάσχοντες, ειδικά αν βρεθούν υπό μεγάλη πίεση που ίσως προκύψει από το συνδυασμό των παραπάνω.


Οι επιπτώσεις στην ψυχολογία μπορεί να εκδηλώνονται με φανερές αλλαγές στη συμπεριφορά όπως η ευερεθιστότητα, ο συνεχής θυμός που γίνεται τάση για διαπληκτισμούς πάντα αποδίδοντας ευθύνες στους άλλους ή από επιθυμία του ατόμου να παραμείνει απομονωμένο.


Ακόμα, μπορεί να παρατηρείται πτώση της ενεργητικότητας, αλλά και δυσκολία του ατόμου, τόσο ως προς τη χαλάρωση και τον ύπνο, όσο και ως προς την ικανότητα να βιώσει θετικά συναισθήματα και να περάσει καλά μέσα από κάποια δραστηριότητα. Εμφανίζονται, επίσης φαινόμενα κατάχρησης αλκοόλ, καπνού και ναρκωτικών ουσιών.


Ωστόσο τα συμπτώματα μπορεί να είναι και σωματικά, ή να παρουσιάζονται στους οικείους του ατόμου ως αποκλειστικά τέτοια και αποτυπώνονται σε στομαχικούς πόνους ή πονοκέφαλο, ενώ οι διαταραχές της όρεξης και προς τα δύο άκρα είναι επίσης αρνητικό δείγμα.



The aftermath


Η περίοδος μετά το lockdown φαίνεται να ορίζεται από δύο βασικά προβλήματα τα οποία είναι ικανά να επηρεάσουν κατά πολύ και για μεγάλο χρονικό διάστημα την ψυχολογία των πολιτών.


Το πρώτο, δε θα μπορούσε να είναι άλλο από τις οικονομικές επιπτώσεις, καθώς στα δείγματα που μελετήθηκαν, αλλά όπως βλέπουμε να συμβαίνει και στην παρούσα κατάσταση, δεν είναι λίγοι οι άνθρωποι, οι οποίοι αναγκάστηκαν να σταματήσουν να εργάζονται χωρίς να υπάρχει η δυνατότητα τηλεργασίας. Ακόμα άνθρωποι με ήδη χαμηλό εισόδημα φαίνεται να επηρεάστηκαν περισσότερο από τις οικονομικές επιπτώσεις, απ’ ότι άλλοι με υψηλότερο.


Οι κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες των παραπάνω είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση της εμφάνισης συμπτωμάτων ψυχικών ασθενειών, όπως καταθλιπτικά συμπτώματα ή μετατραυματικό στρες. Στην περίπτωση της σημερινής πανδημίας, το γενικευμένο lockdown αναμένεται να έχει εξίσου γενικευμένες οικονομικές επιπτώσεις που έχουν ήδη αρχίσει να διαφαίνονται, οπότε πιθανότατα να είναι το ίδιο γενικευμένα και τα σχετικά συμπτώματα.


Ο δευτερος παράγοντας φαίνεται να ήταν το κοινωνικό στίγμα. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρθηκε ειδικά από εργαζομένους στην υγεία που είχαν μπει σε καραντίνα λόγω αυτής της ιδιότητάς τους ότι τον επόμενο καιρό αντιμετωπίζονταν με δισταγμό και καχυποψία από τον ευρύτερο κοινωνικό τους περίγυρο. Κοιτάζοντας και πάλι τα σημερινά δεδομένα, στίγμα είναι πιθανότερο να αντιμετωπίσουν άνθρωποι οι οποίοι νόσησαν από Covid-19 και ενδεχομένως συγγενικά ή φιλικά τους πρόσωπα. Θα μπορούσαν επίσης, να ισχύουν και τα δεδομένα των παλαιότερων ερευνών σχετικά με το υγειονομικό προσωπικό.



Wrap up


Κρίνοντας από το πρωτόγνωρο, αλλά και τη μαζικότητα εξάπλωσης της κατάστασης, τα παλαιότερα στοιχεία για πιο μικρής εμβέλειας περιπτώσεις μπορούν μόνο να αποτελούν οδηγό, όσο τα πραγματικά σημερινά στοιχεία δεν είναι ορατά. Είναι ακόμα νωρίς για να την εξαγωγή ασφαλών μετρήσεων ως προς τις επιπτώσεις που έχει η πανδημία στο παρόν και αυτές που θα ακολουθήσουν. Αυτό που μπορούμε να συμπεράνουμε είναι, ότι προσωρινά η πιο ασφαλής λύση είναι η ψυχραιμία και η έγκυρη ενημέρωση, ώστε να είναι πιο εύκολη η εκλογίκευση της κατάστασης. Με τον ίδιο τρόπο μπορεί να βοηθηθεί και κάποιο κοντινό πρόσωπο, το οποίο θα μπορούσε να βιώνει δύσκολα την κατάσταση, ενώ αν το πρόβλημα είναι σοβαρό καλό θα είναι να ζητείται η βοήθεια κάποιου ειδικού ψυχικής υγείας.


Συχνά, και κυρίως λόγω των social media, γίνεται λόγος για τον όρο “τοξική θετικότητα” που ουσιαστικά δηλώνει την παρακίνηση να εστιάζουμε μόνο στα θετικά και να αντιμετωπίζουμε έτσι ό,τι μας προκύπτει, απορρίπτοντας το οτιδήποτε θα μπορούσε να μας προκαλέσει αρνητικά συναισθήματα. Στην πραγματικότητα όμως, αν προσπαθήσουμε να ακολουθήσουμε αυτό το δρόμο, το μόνο που θα κερδίσουμε, αποφεύγοντας να βιώσουμε αρνητικά συναισθήματα και μη δίνοντας τη δέουσα προσοχή, θα είναι να τα γιγαντώσουμε με σημαντικές συνέπειες για την ψυχική μας ισορροπία.


Έτσι, είναι σημαντικό να αναφερθεί στα πλαίσια αυτού, ότι ναι μεν η λεγόμενη παραγωγικότητα, την οποία ίσως έχουμε αντιληφθεί να συζητείται ως απαραίτητη αυτές τις μέρες, μπορεί να βοηθήσει κάπως την εξισορρόπηση των στρεσογόνων παραγόντων, αλλά, ακριβώς γιατί αυτοί συνεχίζουν να υπάρχουν και δεν μπορούμε να τους αγνοήσουμε, τα χαμηλά επίπεδα της δεν θα έπρεπε να δημιουργούν παραπάνω στρες.



Τηλεφωνική Γραμμή Υποστήρηξης για τον Κορονοϊό: 10306

Πληροφορίες Σχετικά με τον Κορονοϊό: 1135

Τηλεφωνική Γραμμή Υποστήριξης για την Ενδοοικογενειακή Βία: 15900


Με πληροφορίες από:


https://store.samhsa.gov/sites/default/files/d7/priv/sma14-4885.pdf

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/daily-life-coping/managing-stress-anxiety.html

https://www.who.int/about/who-we-are/constitution

https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-man-cave/201908/toxic-positivity-dont-always-look-the-bright-side

https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30460-8/fulltext#seccestitle60



2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png