• ΘΑΝΑΣΗΣ ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ

Είναι εφτάψυχη η έβδομη τέχνη;

Ο κόσμος της 7ης τέχνης βρίσκεται σε μείζονα κρίση, καθώς πάμπολλα σινεμά ανά τον κόσμο έχουν βάλει λουκέτο, άνθρωποι του χώρου βρίσκονται στα προπύργια της ανεργίας -ή τα έχουν διαβεί, ενώ κανείς δεν ξέρει πότε θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία ολάκερη η κινηματογραφική βιομηχανία. Για να μην παρεξηγηθώ, προφανώς και η εν λόγω τέχνη δεν είναι ο μόνος επαγγελματικός τομέας που βρίσκεται υπό τη διαρκή απειλή της... βαριάς και ανεπανόρθωτης βλάβης. Μάλιστα, προκειμένου να γίνουμε πιο σαφείς, η απειλή αυτή έχει και... ονοματεπώνυμο. Ονομάζεται πλατφόρμες online παρακολούθησης ταινιών, γνωρίζει ραγδαία ανάπτυξη τον τελευταίο καιρό υπό τις κρατούσες συνθήκες και φαίνεται ικανή, συνθηκών επιτρεπόντων, να καταβροχθίσει τον (άλλοτε;) κραταιό κινηματογραφικό κλάδο.


Πηγή εικόνας: makeuseof.com

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της κρίσης που βιώνει ο κλάδος, θα σας παραθέσω ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το εξαιρετικά δημοφιλές Tyneside Cinema δεν δίστασε να διοργανώσει έναν έρανο οικονομικής ενίσχυσής του, προκείμενου να αυξήσει τις πιθανότητές του να επανεκκινήσει η λειτουργία του στο πέρας των περιοριστικών μέτρων. Στη Νέα Υόρκη αντίστοιχα, το Lincoln Center, το οποίο φιλοξενεί το Φεστιβάλ Ταινιών της Νέας Υόρκης, αντιμετωπίζει αντίστοιχο πρόβλημα. Σα να μην έφταναν όλα αυτά, οι εταιρίες παραγωγής ταινιών, όντας πλήρως... εναρμονισμένες με τη νέα τάση, δεν διστάζουν να κυκλοφορούν τα έργα τους στο διαδίκτυο. Και στο σημείο αυτό ανακύπτει το εξής ερώτημα: Γιατί ο παραγωγός να προτιμήσει ξανά στο μέλλον να μοιραστεί τα έσοδα των ταινιών του με τους κινηματογράφους, στους οποίους θα διανεμηθεί η ταινία του, αντί να τις κυκλοφορήσει σε μια διαδικτυακή πλατφόρμα και να λάβει μεγαλύτερο κομμάτι από αυτά;



Πριν 100 περίπου χρόνια, ο "κορωνοϊός" της εποχής ονομαζόταν Ισπανική γρίπη. Όπως και τώρα, έτσι και τότε, μέχρι τις απαρχές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, μάλιστα, τα σινεμά αναγκάστηκαν να κλείσουν, αν και όχι τόσο απότομα όσο φέτος, καθώς η σχετική αρμοδιότητα ανήκε συνήθως σε όργανα της αποκεντρωμένης κρατικής διοικήσεως. Καθόσον, λοιπόν, δεν λαμβανόταν -τουλάχιστον στην πλειοψηφία των κρατών- μια κεντρική "εκ της διαχειρίσεως" απόφαση, τα αποτελέσματα αυτής διέφεραν ακόμα και από περιοχή σε περιοχή, σε ορισμένα κράτη. Παραδείγματος χάριν, στο Λονδίνο οι αίθουσες έπρεπε να αερίζονται κάθε τρεις ώρες, στο Wolverhampton απαγορεύθηκε η είσοδος σε παιδιά σε συνδυασμό με αφαίρεση των χαλιών και των μοκετών, ενώ στο Los Angeles, την "Μέκκα" των κινηματογραφικών παραγωγών, και την λοιπή California, τα σινεμά "κατέβασαν ρολά", οι εταιρίες παραγωγής καθυστέρησαν την κυκλοφορία νέων έργων και τα στούντιο του Hollywood σταμάτησαν να λειτουργούν.



Με το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, παρότι ήταν πλέον πασιφανές πως η κινηματογραφική βιομηχανία είχε επηρεαστεί βαθύτατα, ήταν κοινώς παραδεκτό πως δεν βυθίστηκε, αλλά τροποποιήθηκε, επιδεικνύοντας εξαιρετικά αντανακλαστικά. Πιο συγκεκριμένα, καθώς οι πιο οικονομικά ασθενείς επιχειρήσεις του χώρου φαλίρισαν, όσες κατάφεραν να επιβιώσουν της κρίσης, εκμεταλλευόμενες το "κενό" που είχε δημιουργηθεί στην αγορά, κατάφεραν να μεγαλουργήσουν. Δεν είναι τυχαίο πως τη δεκαετία του 1930, το φιλοθεάμον κοινό ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, σημειώνοντας ρεκόρ προσέλευσης που ακόμα δεν έχουν ξεπεραστεί. Στο γεγονός αυτό ήταν απολύτως βέβαιο πως συνηγόρησε βαθύτατα και η Ύφεση του 1929, καθώς οι ταινίες αποτελούσαν ένα από τα περιορισμένα (οικονομικά) μέσα ανύψωσης του ηθικού και βελτίωσης της διάθεσης των ανθρώπων της εποχής. Μια δεκαετία αργότερα, το 1939, μάλιστα, η ταινία "Όσα παίρνει ο άνεμος" κυκλοφόρησε στις αίθουσες και, ακόμα και σήμερα, αποτελεί την πιο επιτυχημένη προβολή ταινίας όλων των εποχών.



Η "χρυσή εποχή" της 7ης τέχνης συνεχίστηκε και κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Παρόλα αυτά, πλέον η κινηματογραφική βιομηχανία λάμβανε, σε πολλές περιπτώσεις, διαφορετικό προσανατολισμό. Δεν ήταν λίγες οι φορές που το σινεμά αποτέλεσε ισχυρότατο όργανο πολιτικής και κοινωνικής προπαγάνδας, καθότι θεωρήθηκε ως ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό μέσο παροχής (παραποιημένων ενίοτε) πληροφοριών και αναπτέρωσης του ηθικού. Συχνά, οι κινηματογράφοι της εποχής αποτελούσαν τόπο διεξαγωγής εράνων και κοινωνικής εργασίας.


Πηγή εικόνας: de.dreamstime.com

Στο επαύριον του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, τη δεκαετία του 1950 δηλαδή, τα σινεμά απώλεσαν τον ιδιότυπο τίτλο του μοναδικού ευρύτατα διαδεδομένου μέσου παροχής οπτικοακουστικού υλικού. Πλέον, μέσω της τηλεόρασης, οι ειδήσεις μπορούσαν να προβληθούν άμεσα στα σπίτια των πολιτών, με αποτέλεσμα ο κινηματογράφος να υποβαθμιστεί, όσον αφορά στην ιδιότητά του ως μέσου προπαγάνδας. Η μειωμένη προσέλευση και κατ' επέκτασιν τα περιορισμένα έσοδα, σε συνδυασμό με την ραγδαία άνοδο της τηλεόρασης οδήγησε πλήθος ειδικών σε -βιαστικά και επιπόλαια, όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων- συμπεράσματα. Επί παραδείγματι, ο μνημειώδης παραγωγός David O Selznick, προέβη σε μια ακόμα πιο μνημειώδη δήλωση, καθώς το 1951 υποστήριξε πως "Το Hollywood είναι σαν την Αίγυπτο, γεμάτο από κατεστραμμένες πυραμίδες. Δεν θα επανέλθει ποτέ". Ευτυχώς, τόσο για τον ίδιο τον David, όσο και για τους λοιπούς εργαζόμενους στον κλάδο, η δήλωσή του απεδείχθη εξαιρετικά άστοχη, καθότι ο κινηματογράφος δεν είχε... πει την τελευταία του λέξη ακόμα. Ιδίως τη δεκαετία του 1970, καινοτομίες όπως αυτή του καλοκαιρινού "blockbuster", κυριολεκτικά γέμισαν τα ταμεία όλων των αιθουσών με χρήματα. Με "πρωτεργάτη" τον Steven Spielberg και το "Jaws", σημειώθηκαν τεράστιες εισπρακτικές επιτυχίες, ενίοτε, βέβαια, αμφιβόλου ποιότητας.



Παρόλα αυτά, ο "Ιερός Πόλεμος" ενάντια στην... καθεστηκυία τάξη δεν έλεγε να λάβει τέλος, καθώς η τηλεόραση απέκτησε έναν ισχυρότατο σύμμαχο, που έφερε την επανάσταση. Πιο συγκεκριμένα, το 1976, εφευρέθηκε το βίντεο, το οποίο κατέστησε δυνατή την παρακολούθηση ταινιών από το σπίτι. Παράλληλα, δημιουργήθηκε και ένα νέο παρακλάδι της σχετικής με τις ταινίες επιχειρηματικότητας, καθώς δημιουργήθηκαν μονάδες διανομής και ενοικίασης βιντεοκασέτων, τα επονομαζόμενα "βιντεοκλάμπ". Παρόλο που, αρχικά, είχε φανεί πως η κινηματογραφική βιομηχανία θα ζημιωνόταν ανεπανόρθωτα από την καινοτομία αυτή, φρόντισε να την εκμεταλλευτεί καταλλήλως. Προσπαθώντας να αντλήσει όσο το δυνατόν περισσότερα οφέλη, χρησιμοποίησε τα βίντεο ως ένα ακόμα μέσο αύξησης των εσόδων της. Εκμεταλλευόμενη την αδηφαγία που είχε καλλιεργήσει το βίντεο στους καταναλωτές, η έβδομη τέχνη φρόντισε να αυξήσει τον αριθμό των παραγωγών της. Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες των αιθουσών προβολής επιμελήθηκαν ενός πιο ολοκληρωμένου πακέτου θέασης και διασκέδασης, οδηγώντας τον κλάδο στην ανάπτυξη με αλματώδη βήματα. Το σινεμά, λοιπόν, φάνηκε ικανό να ξεπεράσει και αυτόν τον σκόπελο...



Παρόλα αυτά, ύστερα από σαράντα περίπου χρόνια από την είσοδο των βιντεοκασετών στην αγορά, ήτοι στη δύση της δεύτερης δεκαετίας του εικοστού πρώτου αιώνα, η κινηματογραφική βιομηχανία βρίσκεται -για ακόμα μια φορά- με την πλάτη στον τοίχο. Μάλιστα, αυτή την φορά, ο κίνδυνος φαντάζει μεγαλύτερος από ποτέ. Μέσω της σύγχρονης τεχνολογικής "Λερναίας Ύδρας" (sic), αναδεικνύονται διαρκώς πλατφόρμες διαδικτυακής προβολής ταινιών, οι οποίες, καθότι γίνονται διαθέσιμες έναντι αντιτίμου, δεν διστάζουν να προσφέρουν πληθώρα ποιοτικότερων και ακριβότερων παραγωγών, εκτοξεύοντας τον ανταγωνισμό σε δυσθεώρητα ύψη. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την κρίση που προκάλεσε στον τομέα ο κορωνοϊός, έχει διαμορφώσει σε πολύ κόσμο την πεποίθηση πως πλέον, η τηλεόραση έχει πάρει τα ηνία της οπτικοακουστικής διασκέδασης από τον κινηματογράφο...



Ας ακούσουμε, όμως, και την άποψη ενός ανθρώπου του χώρου επί του θέματος αυτού, καθώς η δική του οπτική είναι βέβαιο πως θα αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια την πραγματικότητα.



Ο Έκτωρ Σακαλόγλου είναι ένας βραβευμένος σκηνοθέτης μόλις 22 χρονών, με το έργο του να περιλαμβάνει ταινίες μικρού μήκους (Yazidi, Polo, February 15th), ντοκιμαντέρ (Όταν οι Έλληνες έφτασαν στο Darwin), διαφημιστικά και μουσικά βίντεο. Επίσης, έχει διατελέσει παρουσιαστής εκπομπής στο MAD TV και Video & Ad Director στα Public Stores.





Θανάσης Δεληγιάννης: Κατά πόσο πιστεύετε πως έχει αυξηθεί η θέαση ταινιών και σειρών στην περίοδο που διανύουμε;


Έκτωρ Σακαλόγλου: Η τέχνη αποτελεί το μονοπώλιο ψυχαγωγίας αυτές τις μέρες. Η αυξημένη ακροαματικότητα των οπτικών μέσων είναι δυσανάλογη με τα επιδόματα καλλιτεχνών, που είναι ανύπαρκτα.



Θ.Δ.: Τι οφέλη μπορεί να αποκομίσει ο θεατής αν εκμεταλλευτεί σωστά το "εργαλείο" που ονομάζεται σινεμά;


Ε.Σ.: Κατά την άποψη μου το κλάμα είναι πανέμορφο, κλαις για κάτι που σε συγκίνησε, δακρύζεις για κάτι που είναι όμορφο και βουρκώνεις όταν σε πνίγουν τα συναισθήματα. Δεν είναι εργαλείο αλλά μία ευκαιρία. Να ταξιδέψεις, να δεις και να μάθεις ιστορίες, πολιτισμούς και ανθρώπους που υπό άλλες συνθήκες δεν θα μπορούσες. Είναι κατά κάποιο τρόπο πρωταθλητισμός του πνεύματος. Είναι μια παρέα και μία συντροφιά. Μπορείς να ξεχωρίσεις τον μοναχικό άνθρωπο γιατί είναι αυτός που μιλάει στην τηλεόραση του. Εν κατακλείδι, μια καλή ταινία μας βοηθάει να κατανοήσουμε τον κόσμο μας λίγο καλύτερα.



Θ.Δ.: Πόσος χρόνος θα χρειαστεί, κατά τη γνώμη σας, ώστε να ανακάμψει ο κλάδος; Ποια είναι η συμβολή του κινηματογράφου σε περιόδους κρίσης;


Ε.Σ.: Δεν θεωρώ ότι οι τέχνες θα αντιμετωπίσουν κάποια κρίση τους επόμενους μήνες. Αντιθέτως οι τέχνες και πόσο μάλλον ο κινηματογράφος άνθιζαν μέσα από τις πολιτικές και ιστορικές κρίσεις γιατί τότε ήταν οι στιγμές που ο λαός έπρεπε να ξεφύγει από την μιζέρια τριγύρω του. Ενδεικτικά, μετά τον Α' Παγκόσμιο, γεννήθηκε ο Γερμανικός Εξπρεσιονισμός ένα από τα μεγαλύτερα καλλιτεχνικά κινήματα της παγκόσμιας ιστορίας. Σκληρές επισκιάσεις και αυστηρές γραμμές αντιπροσωπεύουν το κλίμα της εποχής. Απαισιοδοξία και ματαιοδοξία. "Μητρόπολις", "Νοσφεράτου", "Φάουστ" ήταν λίγοι σπόροι που γέννησαν σύγχρονα έργα όπως τον Ψαλιδοχέρι και το Blade Runner.


Μέσα όμως από όλο το έρεβος και την σκοτοδίνη υπήρξαν διαφορετικά καλλιτεχνικά κινήματα. Αθώοι χαρακτήρες, που βλέπουν έξω από το παράθυρο της φτώχειας, άνθρωποι που υπέφεραν και τα βασικά είναι τα μόνα που θέλουν για να είναι χαρούμενοι. Καθώς φαντάζομαι ένα παιδί που μέσα σε τέσσερις τοίχους φαγωμένους από την υγρασία, κοιτάζει έξω, ωστόσο το οπτικό του πεδίο διακόπτεται από τις εκατοντάδες μπουγάδες. "Όμως μία μικρή ηλιαχτίδα χτυπάει στο μικρό υψωμένο παραθυράκι του μπάνιου με τα κίτρινο-πράσινα παλιομοδίτικα πλακάκια, και δίνει ζωή σε ένα μικρό λουλούδι που έχει φυτρώσει ανάμεσα τους. Από τα πιο συγκινητικά κινήματα είναι ο Ιταλικός Νεορεαλισμός, μια χώρα ταπεινωμένη από τον πόλεμο που πνίγεται στις πολιτικές κυρώσεις και για όλα φυσικά ο μόνος που δεν κερδίζει και υπομένει είναι ο λαός. Ήταν η σπίθα στα μάτια των ανθρώπων αυτό το σινεμά, το σινεμά του Ροσελλίνι, του Βισκόντι και του Βιττόριο Ντε Σίκα. Είναι μια κοινωνική καταγγελία, ένας ύμνος στην εργατική τάξη που θα εμψυχώσει και χρόνια αργότερα θα την μετατρέψει σε μία από τις πλουσιότερες χώρες.



Θ.Δ.:Πώς έχει επηρεάσει η οικονομική κρίση, που έχει ξεσπάσει ως αποτέλεσμα του κορωνοϊού, τον κλάδο του κινηματογράφου, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό;


Ε.Σ.: Η μόνη επιρροή προς το παρόν είναι η αδυναμία να πραγματοποιηθούν γυρίσματα καθώς είναι μια διαδικασία που απαιτεί την παρουσία πολυάριθμου συνεργείου. Όσο αφορά τα οικονομικά επίπεδα, δεν είναι μια δουλειά με μηνιαίο μισθό, οι γραφειοκρατικές διαδικασίες του κράτους προχωράνε, σφραγίδες, διαγωνισμοί και επικυρώσεις. Θεωρώ πως είναι νωρίς για περαιτέρω πόρισμα.



Θ.Δ.: Εσείς με τι ασχολείστε αυτή την περίοδο;


Ε.Σ.: Είναι μια πολύ καλή ευκαιρία για μελέτη και συγγραφή. Υπάρχουν βλέψεις για μελλοντικές ταινίες και οι συζητήσεις έχουν ξεκινήσει. Εκτός από αυτά συνεχίζω τις σπουδές μου, απολαμβάνω την οικογένεια μου και την ησυχία της πόλης.



Θ.Δ.: Ευχαριστούμε πολύ και καλή συνέχεια!

2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png