• Ελληκαίτη Κουρτάκη

Ας είναι η 21 Μαρτίου μέρα συνένωσης «πυξίδων»!


Η σφαγή του Σάρπβιλ

Ήταν 21 Μαρτίου 1960 όταν στην Νότιο Αφρική ξημέρωσε μια από τις πιο αιματηρές σφαγές που φέρει την υπογραφή του Απαρτχάιντ. Η ψήφιση ενός νόμου από το εν λόγω καθεστώς, που υποχρέωνε τους έγχρωμους -«μαύρους» για τα δεδομένα της εποχής- να διαθέτουν ένα «εσωτερικό διαβατήριο» το οποίο όφειλαν να επιδεικνύουν στις μετακινήσεις τους, ήταν η αφορμή να πλημμυρίσουν οι δρόμοι με χιλιάδες ανθρώπους, οι οποίοι ενώνοντας τις φωνές τους ζήτησαν ίση μεταχείριση, αντιτασσόμενοι στην καταστρατήγηση του δικαιώματος της ελεύθερης μετακίνησης. Το άοπλο πλήθος, διαδηλώνοντας ειρηνικά, κατευθύνθηκε προς το αστυνομικό τμήμα του Σάρπβιλ όπου οι χαμηλές πτήσεις μαχητικών αεροσκαφών προκάλεσαν τον φόβο των διαδηλωτών, οι οποίοι άρχισαν να πετάνε πέτρες (καθώς ήταν το μοναδικό «όπλο» που διέθεταν), ενώ κάποιοι έσπασαν και οδοφράγματα που είχαν στηθεί μπροστά από το τμήμα. Όταν η επιβολή της τάξης στάθηκε αδύνατη με την ρίψη δακρυγόνων, οι αστυνομικοί δεν δίστασαν να ανοίξουν πυρ. Ο απολογισμός ήταν 69 νεκροί, μεταξύ των οποίων 8 γυναίκες και 10 παιδιά , οι τραυματίες ανήλθαν σε 180 εκ των οποίων 31 γυναίκες και 19 παιδιά, ενώ πολλοί από τους διαδηλωτές στην προσπάθειά τους να τραπούν σε φυγή έφεραν τραύματα από σφαίρες στην πλάτη. «Η σφαγή του Σάρπβιλ», όπως έχει μείνει γνωστή στην ιστορία οδήγησε το 1966 την Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στην ανακήρυξη  της 21 Μαρτίου ως  Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων, μια ημέρα που μας καλεί να φωνάξουμε για τα θύματα  του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και της μισαλλοδοξίας.

Τι είναι όμως στα αλήθεια ο ρατσισμός;


(Φυλετικός) Ρατσισμός σημαίνει μίσος·

Σημαίνει φόβος για άτομα που ανήκουν σε φυλές διαφορετικές από την δίκη μας. Είναι η εχθρική ή υποτιμητική στάση, οι συστηματικοί περιορισμοί και οι διακρίσεις σε βάρος ατόμων που λόγω εξωτερικών ή ανθρωπολογικών χαρακτηριστικών θεωρούμαι  υποδεέστερους. Είναι η πεποίθηση ότι ο κόσμος αποτελείται από 2 ομάδες, από «εμάς» και τους «άλλους», τους «κατώτερους», τους «ξένους».


Χιλιάδες εξώγαμα των Ες Ες και απαγωγές παιδιών με άρια χαρακτηριστικά

Δεν είναι σαφώς καθορισμένο το πού και το πότε ακριβώς γεννήθηκε η έννοια του ρατσισμού αν και υπάρχουν πηγές που αναφέρουν την Γερμανία του 1933-1934. Από τον αντισημιτισμό και την φυλετική ανωτερότητα της επονομαζόμενης «Άριας Φυλής» αναδύθηκε ο βιολογικός ρατσισμός ο οποίος με τη σειρά του έφερε στο φως την Χιτλερική ευγονική. Ξανθές γαλανομάτες γυναίκες της Νορβηγίας τεκνοποιούσαν γονιμοποιημένες από ξανθούς γαλανομάτες Γερμανούς ενώ δεν έλειψαν μαζικές εκτελέσεις υπό το πρόσχημα της ευθανασίας (στο πλαίσιο του προγράμματος Τ4)  «ανεπιθύμητων» στοιχείων του πληθυσμού της Γερμανίας χαρακτηριζόμενων ως «ζωές ανάξιες της ζωής» (Γερμανικά: Lebensunwertes Leben)  που περιελάμβαναν, εκτός των άλλων, ποινικούς εγκληματίες, «εκφυλισμένους», αντιφρονούντες, ομοφυλόφιλους, παράφρονες με σκοπό να αποβληθούν από την αλυσίδα της κληρονομικότητας. (Μάλλον η θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου δεν έφτασε μέχρι το γραφείο του Αδόλφου!)


Εύλογα, λοιπόν, θα ρωτούσε κάποιος «γιατί οι άνθρωποι γίνονται ρατσιστές;» Το βασικό είναι ότι γίνονται! Αξίζει εδώ να μνημονευθεί ένα γνωμικό του Ν. Μαντέλα, μια από τις σημαντικότερες ηγετικές μορφές της παγκόσμιας σύγχρονης ιστορίας: «Κανείς δεν γεννιέται, μισώντας κάποιον για το χρώμα του δέρματος, την καταγωγή ή τη θρησκεία του. Οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν να μισούν κι αν μπορούν να διδαχθούν το μίσος, μπορούν να διδαχθούν και την αγάπη, γιατί η αγάπη έρχεται πιο φυσικά στην ανθρώπινη καρδιά, παρά το αντίθετο».


Η θεώρηση πως στην κοινωνία υπάρχουν οι «ανώτεροι εμείς» και οι «κατώτεροι άλλοι» με τον κατάλληλο σπόρο και το σωστό λίπασμα -την ελλείπουσα ανθρωπιστική παιδεία, την μονοπολιτισμική εκπαίδευση και την ημιμάθεια- φύεται στον άνθρωπο, δυστυχώς με ευκολία στην εποχή μας. Η επίμονη αναπαραγωγή στερεοτύπων και έτοιμων σχημάτων θέασης του κόσμου, η  προσκόλληση στην ομοιομορφία και η μη παρέκκλιση από την υποτιθέμενη νόρμα, φέρνει από μικρή ηλικία τα παιδιά αντιμέτωπα με συγκεκριμένα πρότυπα, τα οποία θεωρούνται αποδεκτά και επιθυμητά, οδηγώντας τα σε μια στρεβλή θέαση της πραγματικότητας,  αποτελματώνοντας  την κριτική τους σκέψη. Έτσι, στην ενήλικη ζωή τους μαθαίνουν να λειτουργούν με ταμπέλες καθώς ο εγκέφαλος έχει μάθει να κατηγοριοποιεί την πραγματικότητα και να την ταξινομεί σε κατηγορίες. Φαντάζει πιο εύκολο γι αυτούς να πιστεύουν ότι «ξέρουν» τι σόι είναι οι άνθρωποι γύρω τους και τι θα πρέπει να περιμένουν από αυτούς, ανάγοντας αυτές τις υποκειμενικά κατασκευασμένες ταμπέλες σε πραγματικές, αδιαμφισβήτητες αλήθειες. Σε αυτή την ερμηνευτική προσεγγίσει ο «άλλος» δεν δεν έχει εγγενή ετερότητα η οποία θα πρέπει να κατανοηθεί με τους δικούς της όρους· η διαφορετικότητα του είναι αναγώγιμη στους οικείους κώδικες του ερμηνευτή. Ωστόσο, πέρα από «μεμονωμένη» οντότητα ο άνθρωπος λειτουργεί και σαν «δομικό στοιχείο» ομάδων. Ως φύσει κοινωνικό ον (όπως πολύ σωστά επεσήμανε ο Αριστοτέλης) έχει την τάση να συγχρωτίζεται με άτομα της ίδιας ιδεολογίας βαδίζοντας προς μια ιδιότυπη απομόνωση. Η υπερβολική προσήλωση στην ομάδα  εξαίρει τις πολυειδείς διαφοροποιήσεις των μελών της κοινωνίας δημιουργώντας ένα ισχυρό πλέγμα αντιθέσεων απότοκο των οποίων αποτελεί η αποστροφή αλληλεπίδρασης με το διαφορετικό, με όσους δηλαδή δεν ανήκουν στην αυτή «κοινωνία», οδηγώντας αναπόδραστα  και σε εντάσεις ρατσιστικής υφής.



Και ενώ, υπό αυτές τις συνθήκες, ο σεκταρισμός αποτελεί  τη νέα κανονικότητα ως «συνεκτικό σύστημα πεποιθήσεων» έρχεται η διαμεσολαβημένη από ΜΜΕ εκδοχή της πραγματικότητας να ανάγει τις φυλετικές διακρίσεις σε κάποιας λογής «φυσικό δίκαιο»! Ο πολιτικός λόγος κεκαλυμμένος με τον μανδύα του Χ τηλεοπτικού καναλιού εκμεταλλεύεται  την προπαγανδιστική του δύναμη χειραγωγώντας τον ήδη άβουλο πολίτη σε μια προσπάθεια εξαχρείωσης των δημοκρατικών ιδεωδών και διάβρωσης των ηθικών αξιών  μεταθέτοντας τα όποια κοινωνικά προβλήματα στις μειονότητες, υποδαυλίζοντας τα εθνικιστικά φρονήματα των απανταχού ρατσιστοφρονούντων! Τέτοιες καταστάσεις γίνονται συνήθως αισθητές σε περιόδους οικονομικής κρίσης όπου η επάνοδος του σοβινισμού επιτείνει την εμφάνιση ρατσιστικών φαινομένων, ιδίως απέναντι στους οικονομικούς μετανάστες και στους  αλλοεθνείς κατοίκους  οι οποίοι στοχοποιούνται ως δήθεν υπαίτιοι. Παράλληλα, ο φόβος  για την πιθανή αλλοίωση της εθνολογικής και πολιτιστικής ταυτότητας και η ανασφάλεια για το  μέλλον της χώρας καθιστούν το «αλλότριο» βορά, το εύκολο θήραμα  που θυσιάζουν προς όφελός τους οι γηγενείς δικαιολογώντας την στυγνή αφαίμαξη και εκμετάλλευση του στην ιδιότητα του ως «ξένο». Αλλά και καθημερινά η εμφάνιση μεταναστών σε  στήλες και «παράθυρα» εξαντλείται κυρίως στα αστυνομικά ρεπορτάζ! Οι πολύκροτοι μαύροι τίτλοι και το ύφος απόλυτης βεβαιότητας του δημοσιογράφοι τοποθετούν κάποιο μετανάστη στη θέση του καταζητούμενου δράστη, καλλιεργώντας την αντίληψη ότι ο «ξένος» είναι θύτης και ο «δικός μας» θύμα.


Όσο όμως κι αν θέλουμε να επιρρίψουμε ευθύνες για αυτό που είμαστε σε άλλους δεν πρέπει να λησμονούμε ότι όλα επιστρέφουν στον άνθρωπο. Συμπλέγματα κατωτερότητας και συναισθήματα μειονεξίας αποτελούν την κινητήριο δύναμη της ρατσιστικής συμπεριφοράς. Μη θέλοντας να παραδεχτεί επίπονες αλήθειες για τον ίδιο τον εαυτό του, αναζητά εκείνα τα στοιχεία που τον καθιστούν υπέρτερο άλλων σε μια προσπάθεια να «δραπετεύσει» από την βάση της πυραμίδας και να «αναρριχηθεί» στο ανώτατο επίπεδο ενίσχυσης του προσωπικού του γοήτρου με το «σχοινί» του φαρισαϊσμού. Άλλοι, πάλι, καταφθάνουν στον ρατσισμό ως προσπάθεια επούλωσης των πληγών που άφησε ο δικός τους εξοστρακισμός, απεμπολώντας τα όποια ψήγματα ενσυναίσθησης είχαν (ίσως) αναπτύξει σε μια προσπάθεια ανάκτησης του αυτοελέγχου και επανένταξης στην «επιθυμητή κοινωνική ομάδα».


Ο ρατσισμός βέβαια δεν είναι πάντα εμφανής· ίσως όχι τόσο εύκολα.

Σε μια πρώτη επαφή με τους γύρω μας θα συναντήσουμε ανθρώπους που με κεφαλαία γράμματα τονίζουν τα «αντιρατσιστικά» τους φρονήματα, κατακρίνοντας το εν λόγω φαινόμενο ως κάτι «κακό» αρκεί… Αυτό το «αρκεί», αυτό το «αλλά» είναι που τους κάνει «άξιους ενδιαφέροντος». Είναι μοναδικό το πώς ένας άνθρωπος με μια μόνο φράση καταδικάζει τον ρατσισμό και παράλληλα εκφράζει μια άποψη που μόνο ένας ρατσιστής θα μπορούσε να έχει. «Δεν είμαι ρατσιστής αρκεί να μην έρχονται στη χώρα ΜΟΥ.» «Δεν είμαι ρατσιστής αρκεί  να μην μου πάρουν τη δουλειά.» «Δεν είναι ρατσιστής αλλά όπως και να το κάνουμε δεν είμαστε όλοι ίσα και όμοιοι.» Αυτό-ονομάστηκαν «αντιρατσιστές» σε μια προσπάθεια να απαλλαχθούν με βαρύγδουπες δηλώσεις από την σφραγίδα της ξενοφοβίας ενώ ενδόμυχα γνωρίζουν και οι ίδιοι ότι τα λόγια δεν είναι ικανά να αλλάξουν την ροή της σκέψεις και των πράξεων τους. Έτσι «καθαροί» από κάθε ίχνος ενοχής αποποιούνται των ευθυνών, συνεχίζοντας  να «σέβονται» το διαφορετικό αρκεί να μην… Όμως μια απλή επαφή με αυτό που τόσο δείχνουν ότι  «αγαπούν» είναι ικανή να  ξυπνήσει  τα εθνικιστικά τους ένστικτα που «παίρνουν σάρκα και οστά» μέσα από το πιο κατακριτέο βλέμμα τους.



Υπάρχουν όμως και «οι άλλοι», οι ευγενικές ψυχές, οι ουμανιστές, αυτοί που «έκλεισαν στο κουτί της Πανδώρας» το ιμπεριαλιστικό παρελθόν και πορεύονται προς το ανθρωπιστικό μέλλον χρησιμοποιώντας ως «πυξίδα»… «τα μάτια του άλλου». Ας φωνάξουμε και εμείς για ένα αύριο χωρίς χρώμα, χωρίς «ανώτερους και κατώτερους», χωρίς φόβο για το «ξένο»! Ας είναι η  21 Μαρτίου μέρα συνένωσης «πυξίδων»!



Πηγές εικόνων: cnn.gr, mixanitouxronou.gr, epohi.gr, dialogos.com.cy

2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png