• GUEST WRITER

Απόφαση Γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου: Η αρχή του τέλους για την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη;

του Βαγγέλη Αβδούλα


Με τη σταδιακή άρση των μέτρων του lockdown στις ευρωπαϊκές χώρες η Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με τον οικονομικό αντίκτυπο της πανδημίας του κορωνοϊού. Τις προηγούμενες ημέρες το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο πλαίσιο της αλληλεγγύης της ένωσης, ανακοίνωσε μια γενναία δέσμη μέτρων που θα περιλαμβάνει ενίσχυση της υγείας, της έρευνας και της οικονομίας μέσω της αναδιάρθρωσης του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της Ένωσης. Είχαν προηγηθεί οι ασφυκτικές πιέσεις πολλών νότιων χωρών μελών και κυρίως της Ιταλίας, η οποία βλέπει την οικονομία της να «στραγγαλίζεται» από την πανδημία. Στις 5 Μαΐου ήρθε να προστεθεί ένας επιπλέον «πονοκέφαλος» στα διοικητικά κέντρα των Βρυξελλών.


Πηγή εικόνας: www.dw.com

Το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας, κρίνοντας το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας του 2015, χαρακτήρισε παραβίαση του Γερμανικού Συντάγματος την αγορά γερμανικών ομολόγων από την ΕΚΤ, η οποία βαρύνει τη γερμανική κυβέρνηση. Η απόφαση αυτή του δικαστηρίου της Καρλσρούης ήρθε ως απάντηση στην από 8 Δεκεμβρίου 2018 απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (C-497/17) η οποία χαρακτήρισε την εν λόγω αγορά ομολόγων ως νομότυπη. Μάλιστα, το ίδιο το Γερμανικό Συνταγματικό είχε καλέσει το ΔΕΕ να επιληφθεί της υποθέσεως με την έκδοση προδικαστικής παραπομπής. Με τη νέα του απόφαση απεφάνθη ότι η κρίση του ΔΕΕ το 2018 δεν έχει δεσμευτική ισχύ στην γερμανική έννομη τάξη, καθώς εξεδόθη κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας και των ορίων δράσης του. Η απόφαση επίσης καλεί την ΕΚΤ να υποβάλλει εντός τριμήνου επαρκείς αποδείξεις που να αιτιολογούν την υιοθέτηση του προγράμματος του 2015.


Η αντίδραση της Ευρώπης σε αυτή την πρωτοφανή απόφαση δεν άργησε να έρθει. Στις 8 Μαΐου το Δικαστήριο του Λουξεμβούργου (ΔΕΕ) τόνισε σε ανακοινωθέν του ότι μόνο αυτό έχει την αποκλειστική εξουσία να χαρακτηρίσει μια πράξη ως αντίθετη στο ενωσιακό δίκαιο. Επεσήμανε μάλιστα ότι οι κρίσεις των εθνικών δικαστηρίων που αμφισβητούν το κύρος των αποφάσεων ευρωπαϊκών οργάνων διακινδυνεύουν την ίδια την ενότητα της ενωσιακής έννομης τάξης. Από πλευράς της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της προέδρου της, Ursula von der Leyen, ξεκαθάρισε ότι η νομισματική πολιτική ανήκει στον στενό πυρήνα των αρμοδιοτήτων της ένωσης και κάλεσε τα δικαστήρια των κρατών μελών να σέβονται την θεμελιώδη αρχή της υπεροχής του ενωσιακού δικαίου. Αίσθηση προκάλεσαν και μεμονωμένες αντιδράσεις όπως αυτή του προέδρου του γερμανικού κοινοβουλίου, Wolfgang Schauble, ο οποίος εξέφρασε την ανησυχία του ότι η απόφαση του Γερμανικού Συνταγματικού δίνει το βήμα και σε άλλα εθνικά δικαστήρια να αμφισβητήσουν την διατήρηση του ευρώ. Την ίδια άποψη υιοθέτησε και από ελληνικής πλευράς ο διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας.


Προχωρώντας στην ανάλυση της απόφασης του BVerfG* διαπιστώνουμε τον κίνδυνο που αυτή θέτει για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Είναι πολύ πιθανό να έχει ήδη ανοίξει «ο ασκός του Αιόλου» για μια ευρύτερη αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής δικαιοδοτικής εξουσίας, ειδικότερα από χώρες που παραδοσιακά δέχονται τις περισσότερες καταδίκες από το ΔΕΕ, όπως η Ουγγαρία και η Πολωνία. Ήδη λίγες μέρες μετά τη γνωστοποίηση της απόφασης ο Πολωνός πρωθυπουργός Μοραβιέτσκι επικρότησε την απόφαση του γερμανικού συνταγματικού, την σπουδαιότερη απόφαση στην ιστορία της ΕΕ, όπως τη χαρακτήρισε. Πέρα από αυτό, αναβιώνει και το πάλαι ποτέ επίκαιρο θέμα της υπεροχής του ενωσιακού δικαίου έναντι των εθνικών, ακόμα και των συνταγματικών κειμένων των κρατών μελών. Αυτή ουσιαστικά ήταν η διαπίστωση της απόφασης, ότι η εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου στη συγκεκριμένη περίπτωση παραβιάζει το γερμανικό Σύνταγμα και άρα καθίσταται ανεφάρμοστη στο εσωτερικό της χώρας. Η αναμόχλευση του συγκεκριμένου ζητήματος στην οποία προσδίδεται η ισχύς δικαστικής αποφάσεως και δεν παραμένει ως μια θεωρητική συζήτηση σε ένα πανεπιστημιακό αμφιθέατρο δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς. Αν ακόμα και σήμερα αμφισβητείται τόσο έντονα η ύπαρξη ενιαίας ευρωπαϊκής έννομης τάξης πώς είναι δυνατόν να προχωρήσουμε στην ουσιαστική πραγμάτωση της ευρωπαϊκής ενοποίησης; Θα μπορούσαμε πράγματι να μιλήσουμε για Ηνωμένες Πολιτείες Ευρώπης αν το κάθε εθνικό δικαστήριο ερχόταν να αμφισβητήσει ευθέως τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης και να αποκλείσει την εφαρμογή του κοινοτικού νόμου στο εσωτερικό του κράτους μέλους (πολιτείας στο συγκεκριμένο παράδειγμα); Και πόσο περαιτέρω προβληματισμό μπορεί να προκαλέσει το γεγονός ότι η εν λόγω απόφαση προήλθε από δικαστήριο του κράτους που αποτελεί τον «κινητήρα» της ΕΕ; Η ημέρα της Ευρώπης που γιορτάστηκε στις 9 Μαΐου θα αποτελούσε ίσως την αφορμή να αναλογιστούμε το πού βρίσκεται η Ευρώπη σήμερα και πού πορεύεται. Να συνειδητοποιήσουμε, ενόψει του crash test του κορωνοϊού τα αντανακλαστικά της Ένωσης και στη συνέχεια πόσο πρόθυμη και ικανή είναι η ίδια η ΕΕ πλέον να πραγματώσει τον απώτατο στόχο της.


*ΒVerfG (Bundesverfassungsgericht): Το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας

2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png