• ΕΥΤΥΧΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

"Γιατί χάθηκαν τα αστέρια;"

Τα Χριστούγεννα πλησιάζουν, και κάθε πόλη, μικρή ή μεγάλη, διακοσμείται κατάλληλα για την μεγαλύτερη γιορτή του χρόνου. Τόσο πολύ, που σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση της NASA, κάποια μέρη γίνονται μέχρι και 50% λαμπρότερα, με βάση τις δορυφορικές λήψεις! Αυτός είναι ο ένας τρόπος για να μιλήσει κανείς για το συγκεκριμένο θέμα. Ο άλλος τρόπος δεν έχει τον ίδιο γιορτινό τόνο, θυμίζοντας πως τα ήδη υψηλά επίπεδα φωτορρύπανσης γίνονται ακόμα υψηλότερα, δυσκολεύοντας τη ζωή πολλών ανθρώπων, αλλά και ζώων. Η φωτορρύπανση είναι η παρουσία τεχνητού φωτός στο νυχτερινό τοπίο. Μπορεί, αρχικά, να μην ακούγεται τόσο επικίνδυνη, ώστε να της αξίζει ο χαρακτηρισμός "ρύπανση". Ωστόσο, δεν είναι λιγότερο επώδυνη από τις κλασικές μορφές ρύπανσης, τόσο για το αστικό οικοσύστημα, όσο και για τον ίδιο τον άνθρωπο.


Η Γη από το διάστημα (σύνθεση φωτογραφιών της NASA)

Το φαινόμενο επιδράει εντονότατα στους έμβιους οργανισμούς των αστικών και υποαστικών περιοχών και στις μεταξύ τους σχέσεις. Έχει αποδειχθεί ότι οι νυκτόβιοι οργανισμοί χάνουν τον προσανατολισμό τους εξαιτίας του υπερβολικού φωτισμού του νυχτερινού τοπίου. Εντελώς αντίστοιχα, τα φώτα υψηλών κτιρίων αποπροσανατολίζουν τα αποδημητικά πτηνά. Από έρευνες, περίπου τέσσερα ως πενήντα εκατομμύρια πτηνά ετησίως συγχύζονται από τα φώτα πύργων, πέφτουν πάνω τους και σκοτώνονται. Ένα ακόμα γνωστό παράδειγμα της ζημιάς που προκαλεί η φωτορρύπανση στις λεπτές ισορροπίες μεταξύ των οργανισμών είναι η περίπτωση των θαλάσσιων χελώνων. Τα νεαρά χελωνάκια προσανατολίζονται από την αντανάκλαση του φεγγαρόφωτος στο νερό για να κατευθυνθούν προς τη θάλασσα. Δυστυχώς, πολλά παίρνουν την αντίθετη κατεύθυνση, μπερδεύοντας τα φώτα του δρόμου με τη Σελήνη.

Το πρόβλημα βέβαια δεν σταματάει στην απειλή αρκετών ειδών. Ο άνθρωπος, όντας πιο απροστάτευτος και, συνεπώς, πιο ευάλωτος στις εξωτερικές αλλαγές, πρέπει με τη σειρά του να υποστεί τις επιπτώσεις. Κούραση, άγχος και διαταραχές ύπνου είναι συμπτώματα που συνδέονται άμεσα με την ζωή σε έντονα φωτισμένες περιοχές.

Στην παρουσίαση του προβλήματος της φωτορρύπανσης, δεν θα μπορούσαμε να μην υπολογίσουμε τις δυσκολίες που προκαλεί στις αστρονομικές παρατηρήσεις. Πλέον, τα επίγεια παρατηρητήρια και αστεροσκοπεία χτίζονται σε εξοχικά μέρη, κατά προτίμηση σε ερήμους ή περιοχές με πολύ μεγάλο υψόμετρο (η περίπτωση του παρατηρητηρίου Paranal στη Χιλή).


Ακόμα και στην καθημερινότητά μας, όμως, στερούμαστε τον έναστρο ουρανό. Από στατιστικά στοιχεία του 2016, το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού δεν έχει δει ποτέ στην ζώνη του Γαλαξία. Στην Ευρώπη, το ποσοστό ανέρχεται στο 60%!

Η πρόκληση λοιπόν είναι η αντιμετώπιση ενός τέτοιου προβλήματος. Ασφαλώς, επιβάλλεται το σβήσιμο των οικειακών πηγών φωτός όταν δεν είναι απαραίτητοι. Ακόμα πιο σημαντικό βήμα, όμως, είναι ο καλός σχεδιασμός φωτιστικών σωμάτων και η σωστή επιλογή λαμπτήρων. Για παράδειγμα, μια λάμπα στραμμένη προς τον δρόμο είναι σαφώς πιο αποδοτική από μία στραμμένη προς τον ουρανό, η οποία απλώς δημιουργεί ανεπιθυμητές σκιές στον δρόμο, θαμπώνει τα πουλιά και αλλοιώνει τις αστρονομικές παρατηρήσεις. Όσο για την επιλογή λαμπτήρων, αδιαμφσβήτητα ο καταλληλότερος τύπος είναι οι λάμπες νατρίου χαμηλής πίεσης (LPS). Όχι μόνο δεν επιβαρύνουν τον ουρανό με άχρηστη ενέργεια, αλλά είναι και πιο οικονομικοί από όλους τους υπόλοιπους.


Σχεδιάγραμμα με τους τύπους φωτιστικών σωμάτων. Άλλοι διασκορπίζουν παντού το φως, κι άλλοι φωτίζουν αποτελεσματικά το έδαφος.

Η αντιμετώπιση της φωτορρύπανσης εξοικονομεί χρήματα, μειώνοντας ταυτόχρονα την ανεπιθύμητη λάμψη. Σε αντίθεση με άλλα σύγχρονα προβλήματα, πρόκειται για μια σπάνια περίπτωση όπου αξίζει να προσπαθήσουμε να μείνουμε στο σκοτάδι (κυριολεκτικά αυτή τη φορά). Ο έναστρος ουρανός είναι μια ανεκτίμητη κληρονομιά, όχι μόνο για την επιστημονική γνώση, αλλά και για την ταυτότητά μας ως ανθρώπινων όντων.

2.png

follow us on Instagram @atheniantimes.gr

"Νέα άποψη σε Αθηναϊκούς καιρούς"
- ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΑΣ -
Εικόνα1.png
LACREDI LOGO.png
- ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ -
  • Black Facebook Icon
  • Instagram
Εικόνα1.png
Εικόνα1.png